Cymru yn colli allan ar gynllun grant atgyweirio eglwysi llywodraeth y DU

Mae Llywodraeth y DU wedi cyhoeddi y bydd y Cynllun Grant Mannau Addoli Rhestredig yn cau ddiwedd mis Mawrth. Ac ni fydd y Gronfa a ddaw yn ei le yn berthnasol i eglwysi yng Nghymru.

Mae'r cynllun LPWG wedi galluogi eglwysi i fod yn esempt o dalu TAW ar atgyweiriadau ers 2001.

Yn lle’r cynllun hwnnw, bydd yr Adran Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon (DCMS) yn creu'r Gronfa Adnewyddu Mannau Addoli gyda £92 miliwn o gyllid cyfalaf ar gael dros y pum mlynedd nesaf a fydd, meddent, yn sicrhau bod mannau addoli yn cael eu trin yr un fath ag asedau treftadaeth eraill, gan roi mynediad iddynt at yr un lefel o gymorth ariannol â thai hanesyddol, henebion a safleoedd eraill o bwys cenedlaethol.

Ond mae'r DCMS wedi cadarnhau y bydd y gronfa newydd yn berthnasol i Loegr yn unig oherwydd bod Treftadaeth yn fater sydd wedi'i ddatganoli i Lywodraeth Cymru.

Dywedodd llefarydd: "Rydym yn gweithio'n agos gyda chyllidwyr eraill yn y sector i sicrhau bod cymaint o gyfleoedd â phosibl i ariannu mannau addoli ledled y DU. Mae Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol yn cynnig cyllid ledled y DU gan gynnwys ar gyfer mannau addoli rhestredig."

Mae'r Eglwys yng Nghymru wedi ymateb yn gyflym i roi pwysau ar Lywodraeth Cymru i unioni'r sefyllfa. Mae wedi:

• lobïo’r Gweinidog Diwylliant ynghylch a fydd cynllun Cymreig yn cael ei sefydlu er mwyn sicrhau bod ein mannau addoli rhestredig yn cael yr un chwarae teg â rhai Lloegr.
• gofyn i Lywodraeth y DU a fydd cyllid canlyniadol Barnett yn dod i Gymru ar ôl cyhoeddi'r cynllun newydd ar gyfer Lloegr yn unig.
• mewn trafodaethau â chydweithwyr yn Eglwys yr Alban yn rhoi pwysau ar Lywodraeth y DU i esbonio ei safbwynt ac i egluro iddi fod y mater hwn yn ymestyn ymhell y tu hwnt i dreftadaeth. Hefyd, gan nad yw TAW wedi'i ddatganoli, byddwn yn gweithio gyda chymheiriaid yn Lloegr a'r Alban i ofyn am newid.
• gydag etholiadau'r Senedd ar y gorwel, mae ymdrechion yn cael eu gwneud i gael cefnogaeth drawsbleidiol i greu cynllun i Gymru pan fydd y Llywodraeth newydd yn cael ei ffurfio.

Y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau i'r cynllun presennol oedd 31 Mawrth. Fodd bynnag, mae’r DCMS wedi cyhoeddi bod yr holl arian sydd ar gael wedi'i ddyrannu felly mae’r ceisiadau wedi cau. Dylai eglwysi sy'n aros am benderfyniad cyllido glywed y canlyniad erbyn canol mis Ebrill.