Ein dyn yn y pulpud cyhoeddus
Cyflwyno Cynghorydd Materion Cyhoeddus newydd yr Archesgob, Edward Evans.
Mae fy rôl yn bodoli am reswm syml ond hanfodol: mae gan yr Eglwys yng Nghymru rywbeth pwysig i'w ddweud yn y parth cyhoeddus, ac mae angen clywed y llais hwnnw'n glir ac yn gyson yn ein bywyd gwleidyddol.
Mae'r Eglwys bob amser wedi bod yn fwy na chasgliad o adeiladau neu wasanaethau ar y Sul. Mae wedi'i gwreiddio mewn cymunedau ledled Cymru ac mae'n cwrdd â phobl ar adegau o lawenydd, galar ac ansicrwydd. Oherwydd hynny, mae gan yr Eglwys bersbectif unigryw ar lawer o'r materion sy'n cael eu trafod gan wleidyddion, yn enwedig y rhai sy'n cyffwrdd ag urddas dynol, yn gofalu am bobl fregus a'n treftadaeth gyffredin. Fy rôl i yw helpu i sicrhau bod y persbectif hwn yn cael ei glywed gan bobl sy'n gwneud penderfyniadau ar ein rhan.
Yn ymarferol, mae hyn yn golygu ymgysylltu â gwleidyddion, swyddogion a llunwyr polisi, yn enwedig yn y Senedd, ar ran yr Eglwys yng Nghymru. Rwy'n monitro deddfwriaeth a chynigion polisi, yn briffio'r Archesgob ac uwch arweinwyr eraill, yn helpu i lunio ymatebion i ymgynghoriadau, ac yn meithrin cysylltiadau fel bod yr Eglwys yn cael ei gweld fel partner ystyriol ac adeiladol yn y byd cyhoeddus yn hytrach nag fel llais pell.
Mae rhai o'r materion yr ydw i wedi bod yn gweithio arnyn nhw’n ddiweddar yn dangos ystod y rôl hon. Mae'r Eglwys yng Nghymru wedi bod yn glir yn ei gwrthwynebiad i'r bil marw â chymorth, sydd wedi'i wreiddio mewn pryder am warchod bywyd a'r risgiau posibl i bobl agored i niwed. Rydw innau hefyd wedi bod yn rhan o ymateb i newidiadau arfaethedig i reoliadau'r dreth gyngor, a fyddai'n golygu bod eiddo clerigol gwag yn ddarostyngedig i’r dreth gyngor ar ôl blwyddyn; newid gyda goblygiadau ariannol gwirioneddol i esgobaethau a phlwyfi.
Pryder brys arall yw’r cyhoeddiad bod cynllun grant ledled y DU, sy'n caniatáu i eglwysi, capeli ac eglwysi cadeiriol adennill TAW ar atgyweiriadau, yn dod i ben, gan greu cynllun amgen i Loegr yn unig – gyda hyn yn rhoi straen pellach ar y rhai sy'n gyfrifol am gynnal rhai o adeiladau hanesyddol mwyaf arwyddocaol Cymru. (gweler Tudalen ...)
Er bod y materion unigol hyn yn bwysig, pwrpas ehangach fy rôl yw helpu i sicrhau bod llais yr Eglwys yng Nghymru yn cael ei glywed mewn trafodaethau gwleidyddol yn fwy cyffredinol. Rwy'n gweithio'n agos gyda chydweithwyr o enwadau Cristnogol eraill, o'r eglwys Gatholig a'r Lutheriaid i'r Bedyddwyr a Byddin yr Iachawdwriaeth, yn ogystal â chymheiriaid o wahanol gymunedau ffydd, gan gydnabod ein bod yn aml yn gryfach pan fyddwn yn siarad ag un llais. Mae yna dir cyffredin ac rydym yn rhannu’r un pryder moesol am faterion lu.
Yn y pen draw, mae gwaith materion cyhoeddus yn ymwneud â phresenoldeb, a dyna pam y byddaf yn mynychu cynadleddau gwleidyddol, yn trefnu cyfarfodydd, ac yn meithrin cysylltiadau â'r rhai a fydd mewn pŵer gwleidyddol dros y blynyddoedd i ddod. Mae'n ymwneud â sicrhau bod gwerthoedd a phryderon yr Eglwys a'r cymunedau y mae'n eu gwasanaethu yn rhan o'r darlun pan fydd penderfyniadau anodd yn cael eu gwneud. Dyna sut y gall yr Eglwys yng Nghymru barhau i gyfrannu'n ffyddlon ac yn ystyriol tuag at fywyd ein cenedl.