Hafan Pobl Dewi Medalau Gee

Medalau Gee

Vera Lewis [Gee Medal winner]

Mrs Vera Lewis, Yr Hendre, Llandysul, yn derbyn Medal Gee oddi wrth Parch Aled Davies Cyngor ysgolion Sul. Mrs Lewis yw`r cyntaf i dderbyn y fedal yma fel aelod o’r Eglwys yng Nghymru. Rhoddir Medal Gee I unigolion sy wedi cyfrannu at Ysgolion Sul, ac yn y gorffennol fe’u cuflwynwyd I aelod o enwadau anghydffurfiol yn unig.

Erbyn hyn, cynhwyswyd aelodau o’r Eglwys yng Nghymru. Llongyfarchiadau mawr iddi gan ddiolch iddi am ei ffyddlondeb i`r ysgol Sul ar hyd y blynyddoedd wrth iddi fynychu`r ysgol Sul ac hefyd ddysgu cenedlaethau o blant. Yn y llun hefyd mae Mrs Mary Evans a bu`n ffyddlon i`r eglwys a`r ysgol Sul.

Gee Medal.jpeg

Y mae Aled Davies, Cyfarwyddwr Cyngor Ysgolion Sul, yn trafod hanes Medalau Gee, sydd yn nawr yn agored i aelodau’r Eglwys yng Nghymru

Cyflwynir medalau Gee yn flynyddol i ffyddloniaid yr Ysgol Sul, er cof am Thomas a Susannah Gee. Cyhoeddwr, perchennog newyddiaduron a golygydd Cymreig o Ddinbych oedd Thomas Gee. Datblygodd Gwasg Gee i fod yn un o’r gweisg pwysicaf yn hanes Cymru, a bu’r wasg yn ddylanwadol iawn am bron i ddwy ganrif, ers ei sefydlu yn nhref Rhuthun. Priododd â Susannah, merch Plas Coch, Llanychan. Cafodd y ddau wyth o blant. Cafodd ei fagu fel eglwyswr, ond yn 1830 ymunodd â’r Methodistiaid Calfinaidd. Credodd a hyrwyddodd y syniad o ddirwest a sefydlodd system i wobrwyo aelodau ffyddlon o’r capel gyda’r hyn a adnabyddir heddiw fel ‘Medalau Gee’. Pan symudodd yn ôl i Ddinbych yn 1838, dechreuodd bregethu gyda’r Methodistiaid Calfinaidd, ond ni chymerodd ofalaeth ar gapel. Ymhlith y clasuron a ddaeth o’r wasg yr oedd deg cyfrol o’r Gwyddoniadur Cymreig a gostiodd tuag £20,000 i’w gyhoeddi; a’r ‘Faner’, sef prif bapur newydd Cymraeg Cymru am dros gant a hanner o flynyddoedd.

Bu Cyngor Eglwysi Rhyddion Gogledd Cymru yn cydweithio gyda’r teulu i gyflwyno Medalau Gee i ffyddloniaid yr ysgol Sul ers 1906.

Yn 2002 cymerodd Cyngor Ysgolion Sul y syniad o gyflwyno medal i rai oedd wedi rhoi cyfraniad arbennig, a hynny ar lefel genedlaethol, i waith yr ysgol Sul a chafwyd cytundeb Cyngor yr Eglwysi Rhyddion.

Ers 2018 daeth gweinyddu’r cynllun Medalau Gee yn gyfangwbl o dan ofal Cyngor Ysgolion Sul. Dros y blynyddoedd bu Cyngor Eglwysi Rhyddion Gogledd Cymru a De Cymru (gan gyflwyno medalau Doris Bevan yn y de) yn gwneud y gymwynas honno ond wrth ddirwyn y ddau gyngor i ben penderfynwyd trosglwyddo’r cyfrifoldeb i’r Cyngor Ysgolion Sul. O 2018 ymlaen trefnwyd dau gyfarfod blynyddol, un yn y gogledd ac un yn y de yn ystod mis Medi. Gwahoddir ceisiadau am fedalau gan aelodau sydd dros 75 oed ac yn dal i fynychu’r Ysgol Sul. Datblygiad pellach, wrth drosglwydo’r cyfrifoldeb o’r Cyngor Eglwysi Rhyddion i Cyngor Ysgolion Sul yw bod modd i aelodau o’r Eglwys yng Nghymru hefyd wneud cais am fedalau. Mae croeso i ysgolion Sul enwebu medalwyr ar unrhyw adeg o’r flwyddyn ond rhaid i unrhyw gais ar gyfer y flwyddyn gyfredol fod mewn llaw erbyn diwedd Mehefin y flwyddyn honno a chyflwynir y medalau yn ystod mis Medi/Hydref. Am fwy o wybodaeth ac i lawrlwytho ffurflen gais ewch i: https://ysgolsul.com