Hafan Pobl Dewi Diolchgarwch am 100 mlynedd o waith

Diolchgarwch am 100 mlynedd o waith

Ar 1 Gorffennaf eleni, ymunodd Jonathan Parker ag aelodau o gangen Castell Newydd Emlyn o'r Lleng Brydeinig Frenhinol i gofio pen-blwydd nodedig

Cynhaliwyd gweithred fer, awyr agored o weddi a diolchgarwch am waith y Lleng Brydeinig Frenhinol yn y dref, gan nodi 100 mlynedd ers sefydlu'r gangen ar 1 Gorffennaf, 1921. Felly, sefydlwyd y gangen hon ychydig wythnosau yn unig ar ôl i'r Lleng Brydeinig ei hun gael ei ffurfio ac felly roeddent yn benderfynol o nodi eu canmlwyddiant. Yn ystod y cyfnod cloi, cwtogwyd eu gweithgareddau, ond fe wnaethant symud cyfarfodydd ar-lein, cadw mewn cysylltiad dros y ffôn a rhoi eu Gwasanaeth Coffa ym mis Tachwedd ar-lein i gydymffurfio â rheolau Cofid.Yn y gwasanaeth, i nodi carreg filltir y gangen, ychwanegwyd gan faer y dref benwn swyddogol at eu baner yn dwyn y dyddiadau 1921-2021.

Royal British Legion Newcastle Emlyn

RBL Newcastle Emlyn Flag

Roedd ymdrechion i ddiwallu anghenion cyn-filwyr a anafwyd wedi cychwyn mewn sawl ardal ym Mhrydain hyd yn oed cyn Cadoediad 1918. Roedd y rhain yn aml yn cael eu harwain gan y rhai a oedd wedi gwasanaethu ochr yn ochr â chlwyfedigion neu a anafwyd eu hunain. Yng Nghastell Newydd Emlyn, cyfarfu’r Lleng Gymreig o Gyn Filwyr yn Neuadd Cawdor yn y dref ac yn ddiweddarach, ym mis Ionawr 1920, daeth yn gangen swyddogol o Ffederasiwn Cyn-Filwyr.

Erbyn dechrau 1921 roedd yn amlwg y byddai un sefydliad cenedlaethol yn gallu diwallu anghenion cyn-filwyr yn well ac felly ym mis Mai y flwyddyn honno, cyfarfu cynrychiolwyr y pedwar prif sefydliad i osod torchau yn dwyn eu bathodynnau yn y Senotaff yn Whitehall. Y sefydliadau hyn a unodd yn swyddogol wedyn i ffurfio'r Lleng Brydeinig Frenhinol y diwrnod canlynol; Mai 16eg 1921.

Ar gyfer y coffâd diweddar hwn, arweiniais y gweddïau yn yr ardd goffa ger Eglwys y Drindod Sanctaidd. Cynigiwyd diolchgarwch i’r arloeswyr cynnar y gwnaeth eu gwaith ysbrydoli eraill i ymuno â’u hymdrechion, ac am eu holynwyr sy’n parhau â’r gwaith hwnnw heddiw. Cafodd y miliynau o bobl sydd wedi cefnogi gwaith y Lleng Brydeinig Frenhinol dros y 100 mlynedd diwethaf eu cydnabod a'u cofio hefyd. Nodwyd bod cyfranogiad y gymuned ehangach wrth gefnogi cyn-filwyr yn fynegiant o ddiolchgarwch, parch a chariad. Gofynnwyd am fendith Duw ar waith y Lleng Brydeinig Frenhinol, a gweddïom y bydd yn parhau cyhyd ag y mae ei angen.