Hafan Pobl Dewi Pobl Dewi: Mehefin 2021

Pobl Dewi: Mehefin 2021

Oddi wrth yr Esgob

Galwad i weithredu

Yn y Corff Llywodraethol fis Ebrill, derbyniodd yr Eglwys yng Nghymru ddau gynnig pwysig: un yn datgan Argyfwng Hinsawdd, a'r llall yn galw ar i 2022 fod yn flwyddyn Llythrennedd Beiblaidd. Mae’r Esgob Joanna yn gweld cysylltiad annatod rhwng y ddau gynnig

Darllenwch fwy

Oddi wrth yr Golygydd

Calon y gwir

Y mae Tessa Briggs, Rheolwr Olygydd, yn siomedig gyda niferoedd darllenwyr Pobl Dewi

Golygyddol

Newyddion Esgobaethol

Cynhadledd Esgobaethol

Cafodd ei galw’n eithriadol…ac roedd hi yn eithriadol Darllenwch fwy

Corff Llywodraethol

Wynebu newid yn yr hinsawdd Addroddiad

Cwestiynau swyddfa

Pethau grantiau Rhywfaint o gyngor

Ordeiniadau 2021

Offeriadau

Y rhestr yn llawn

Diaconiaid

Y rhestr yn llawn

Rhannu hanes

Crair Canoloesol o Orllewin Cymru i’w arddangos yn yr Amgueddfa Brydeinig Darllenwch fwy

"Hyblyg a chyfleus"

M.A. cyffrous newydd Diwinyddiaeth, ym Mhadarn Sant Darllenwch fwy

Cyfeillach Galwedigaeth

Y Parch. John Bennett sydd wedi cymryd yr awennau fel cydlynydd yr FOV Darllenwch fwy

Newid yn yr hinsawdd a COP26

Pencampwraig Hinsawdd

Gyda’r byd mewn man argyfyngus yn ei ofal o’r greadigaeth, dylai’r Eglwys gael ei gweld yn arwain y ffordd wrth leihau allyriadau carbon Cwrdd â hi

Hinsawdd v Tywydd

Mae Chloe Whitmarsh yn annog darllenwyr i gefnogi COP26 Darllenwch fwy

Y ras i Glasgow...

...y ras i Sero Sut y gall ffydd helpu

Cerdded y daith

Mae Sophie Whitmarsh a’i chymheiriaid yn cychwyn ar bererindod COP26 yr esgobaeth Ymunwch â nhw

Eco Dewi

Gweithredu cymunedol, cyd-weithio ac ymrwymiad Darllenwch fwy

Cynllun Gwytnwch Hinsawdd

Adroddiad gan Abergwaun Read more

Cromliniau dysgu

Plant Dewi

Gwerth cymorth Cyfoedion Darllenwch fwy

Addysgu ar-lein

Mae Luke Spencer a'i ddisgyblion yn ymateb i her Darllenwch fwy

Dod at ein gilydd

Y mae Becky Evans a grŵp o fyfyrwyr yn mwynhau penwythnos i ffwrdd Darllenwch fwy

Y Clwb Brecwast Gorau yng Nghymru

Llongyfarchiadau i Ysgol Eglwys yng Nghymru Sant Marc, Hwlffordd, ar ennill gwobr Kellog am fod y Clwb Brecwast Gorau yng Nghymru.

Bydd y wobr o £1,000 yn mynd tuag at ddarparu cornel tawel yn y clwb er mwyn disgyblion sy angen tipyn o dawelwch a llonydd ar ddechrau’r dydd. Roedd y panel o feirniaid yn cymeradwyo ymrwymiad yr ysgol i sicrhau bod pob plentyn yn cael brecwast i’w paratoi am y diwrnod yn yr ysgol. Hefyd yr oeddent yn canmol y ffordd yr oedd staff wedi addasu i ddilyn rheoliadau’r pandemig.

Cymuned

Mewn ffydd a gobaith

Clwb Cinio Brechfa Darllenwch fwy

Dechreuadau newydd...

...yn y pandemig Philip Clarke yn ysgrifennu

Helpu ar y fferm

Mae'r pandemig wedi gorfodi Tir Dewi i newid ei modus operandi Darllenwch fwy

Eglwys gadeiriol fwyaf newydd Cymru!

Campwaith Lego Dan Darllenwch fwy

Gemau bach

Eglwys Mihangel Sant, Eglwys-fach Archwilio

Gemau cudd

Ffynnon Antwn Sant archwilio ymhellach

Y bobl o Dyddewi a dderbyniodd Arian Cablyd

Pob blwyddyn ar ddydd Iau Cablyd, mae’r Frenhines yn dosbarthu Arian Cablyd i bensiynwyr mewn gwasanaeth sy’n cofio’r Iesu’n golchi traed yr Apostolion yn ystod y Swper Olaf. Mae’r gwasanaeth yn dyddio nôl i 600OC.

Mae’r rhodd yn cyfateb i oedran y Frenhines, felly, eleni derbyniodd 94 dyn a 94 gwraig 94 ceiniog yr un. Oherwydd y pandemig, ac am yn ail flwyddyn yn olynol, danfonwyd rhoddion eleni drwy’r post gan nad oedd yn bosibl i’r Frenhines eu dosbarthu.

Mae’r sawl sy’n derbyn Arian Cablyd yn cael eu henwebu gan eu heglwysi a’u cymunedau lleol. Y ddau aelod o hir wasanaeth o’r Eglwys yn Esgobaeth Tyddewi eleni oedd Mr Roy Folland (yn y llun) o Eglwys Santes Fair Forwyn Hwlffordd, a Mrs Janet Howells, Eglwys Sant Luc Llanllwni.

Ffocws ar wirfoddoli

Rhodd amserol

Y peth gwych am wirfoddoli yw ei fod yn aml yn rhywbeth hollol wahanol i'ch swydd neu rôl arferol mewn bywyd, sy’n beth mor adfywiol Jayne Macgregor

Pont i fewn i'r gymuned...

... a chyflogaeth Ena Jean O'Neill

Benthyca llaw ...

...ar argfwng Lucy Wilkes

Adennilion da I’ch buddsoddiad

PAVS: Dymuno helpu? Edrych at ddysgu sgiliau newydd? Louise Wilkinson

Gwasanaethu eich cymydog

Persbectif hanesyddol Jeremy Martineau

Ymdrech ar y cyd

Gŵyl Gerdd Ryngwladol Abergwaun Mike Molloy, Rheolwr yr Ŵyl

Dweud eich dweud…yn Gymraeg

Dych chi’n dysgu Cymraeg? Dych chi wedi bod yn dilyn dosbarthiadau nos Cymraeg ers blwyddyn neu ddwy? Mae cyfres newydd o erthyglau yn dod i Pobl Dewi i’ch helpu chi.

Bydd yr erthyglau hyn mewn Cymraeg hawdd gyda rhestr o eiriau newydd neu anghyfarwydd. Mae’r erthyglau yn mynd i fod am hanes, pobol a llefydd yn Esgobaeth Tyddewi.

Mehefin 2021 - ESGOB ANNIBYNNOL EI FARN

Ond mae angen eich help chi arnon ni hefyd. Dyma gyfle i chi ymarfer y Gymraeg dych chi wedi dysgu yn y dosbarth. Dyn ni am i chi ysgrifennu pwt i Pobl Dewi yn Gymraeg! Gallwch chi ysgrifennu am unrhyw bwnc: dweud sut beth yw hi i fynd i ddosbarth Cymraeg, neu beth sy’n gwneud dysgu Cymraeg yn arbennig i chi. Efallai dych chi am sôn am le diddorol dych chi wedi bod ynddo, am berson diddorol dych chi wedi cwrdd â nhw neu rywbeth diddorol dych chi wedi gwneud.

Fel arfer bydd yr erthygl tua 300 o eiriau. Byddai’n dda hefyd cael llun i fynd gyda’r erthygl. Os dych chi am ysgrifennu bydd rhywun o Pobl Dewi yn fodlon eich helpu chi felly does dim angen i chi boeni am fanylion. Mae clywed eich llais chi yn bwysig.

Os dych chi am ysgrifennu neu am wybod rhagor yna cysylltwch gyda fi. Fy enw i yw Lyn Dafis. Fy nghyfeiriad yw Y Ficerdy, Penrhyn-coch, Aberystwyth, SY23 3EP. Fy nghyfeiriad e-bost yw lyndafis@gmail.com a’r rhif ffôn yw 01970 820162. Peidiwch bod yn swil!

Myfyrdodau

Dyddiadur offeiriad wedi ymddeol

Y mae Jonathan Copus yn codi gyda’r wawr Darllenwch fwy

Dyddiadur gwraig person

Gwneud â chynlluniau Duw ar ein cyfer Polly Zipperlen yn ysgrifennu

Dyddiadur Annwyl

Hanesion plentyndod yn y ficerdy Gydag Eluned Rees

Y daith gerdded sy’n fwy na thaith gerdded

Mae'r Parchg Jonathan Parker wedi cychwyn ar Bererindod Rithwir COP26 ac mae'n myfyrio ar natur yr ymrwymiad Darllenwch fwy

Yr Uffern o dlodi

Bywyd yn y Congo gan Benjamin Rwizibuka,

Pererin Cadair Freichiau

Adar yr awyr Lyn Dafis wrth y ffenestr

Silff Lyfrau

Cymeriadau lliwgar, plwyf ar streic a llawer mwy

Pobl y Topie/Bont-goch Lives

Gan Richard E Huws

Cyhoeddwyd: Gwasg Pantgwyn; 2020

ISBN: 9-7815-2727-5775

Pris: £12.50 mewn siopau lleol

Mae Richard E Huws wedi cyhoeddi llyfr arall hynod ddifyr a darllenadwyd ar hanes plwyf Elerch, Ceredigion. Yn 2007 cyhoeddod Enwau tai a ffermydd Bont-goch (Elerch) a’r tro hwn mae’n canolbwyntio ar drigolion yr ardal mewn cyfrol sy’n cynnwys dros 100 o gofnodion byr am unigolion wnaeth gyfraniad i’r ardal. Yn eu plith dros 25 o ffeiradon a fu’n gwasanaethu yn y plwyf rhwng 1868 a dechrau’r 1990au.

Y mwyaf dylanwadol oedd Lewis Gilbertson (1814-1896), sylfaenydd yr achos yn Elerch drwy noddi’r ysgol, eglwys a ficerdy. Gosododd stamp Mudiad Rhydychen ar yr ardal. Dilynwyd ef gan eraill fel Alexander Williams, David Charles (tad yr Esgob John Charles, Llanelwy), hyd at Alfred Leslie Evans, yr olaf o ddeg offeiriad i fyw yn Ficerdy’r pentref, ac a wasanaethodd yno hyd at 1950.

Ar ôl i Leslie Evans adael i ofalu am blwyf yn Esgobaeth Bangor, unwyd Elerch gyda Phenrhyn-coch – penderfyniad hynod ddadleuol a arweiniodd at streic gan y plwyfolion a barodd am ddwy flynedd! Y gŵr a ddaeth â heddwch oedd David Eifion Evans (tad Yr Esgob Wyn), a lwyddodd i weithio cyfaddawd fel offeiriad cyntaf Elerch a Phenrhyn-coch. Wedi’r uniad bu pob ficer yn byw ym Mhenrhyn-coch, ac mae bywgraffiadau byrion ohonynt yn y gyfrol – yn eu plith mae’r diweddar F M Jones, Melvyn Badger, Meurig John, Lynn Evans a David Francis.

Ceir hefyd gofnodion byw am nifer o drigolion eraill a fu’n flaenllaw ym mywyd Eglwys Elerch – megis y ddwy chwaer Lilian a Gladys Edwards o Blas Cefn Gwyn a wrthododd fynd ar streic, William Morgan Edwards, y clochydd, a phrif arweinydd y streic, a Hilda Thomas, Cwmere, a fu’n warden ac ysgrifennydd yr Eglwys am gyfnod hir iawn, ac yn ffigwr adnabyddus iawn yn lleol a chenedlaethol. Ceir cofnod hefyd o fywyd yr helwraig a’r cymeriad lliwgar Lady Gwendoline Marjorie Pryse, Plas Gogerddan, a fu’n byw yn Bont-goch ar ddiwedd ei hoes ac a fu yn Eglwyswraig ffyddlon ym Mhenrhyn-coch.

Ceir hefyd hanes dau o ffeiradon a anwyd yn Bont-goch ond a wnaeth eu cyfraniad yn Lloegr. Bu William Lloyd yn offeiriad yn Swydd Henffordd hyd at 1970, tra gwasanaethodd John Morgan yn ardal Burnley am dros 50 mlynedd hyd at ddiwedd y 1950au. Daeth gŵr arall, David John Davies, a adawodd y pentref pan yn faban yn Archddiacon Sydney ac yn Brifathro Coleg Diwinyddol Moore College, Awstralia.

Mae’r llyfr dwyieithog hwn gyda lluniau yn arolwg difyr iawn o hanes pentref bychan yng Ngheredigion sydd yn cofnodi manion bywyd o ddydd i ddydd plwyf anghyffredin o gyffredin.

Y Parch Lyn Dafis