Hafan Pobl Dewi Mwy na’r disgwyl, ddim cymaint â’r gobaith

Mwy na’r disgwyl, ddim cymaint â’r gobaith

Ar ôl pythefnos o drafod daeth Cynhadledd COP26 Glasgow ar Newid Hinsawdd i ben gyda chytundeb. Yn ôl llywydd y gynhadledd, Alok Sharma, yr oedd yn un “hanesyddol” er nad yn un perffaith. Y mae Judith Raikes, amgylcheddwr o Aberystwyth, yn siarad â Lyn Dafis.

Ar ddechrau’r gynhadledd roedd pwysau mawr am newid cyfeiriad gyda chodiad dinistriol o hyd at 2.7 °C yn y tymheredd yn debygol hebddo. Roedd galwad ar yr arweinwyr anelu at osod y nod diogelach o ddim ond cynnydd o 1.5°C. Bydd y cynlluniau swyddogol sydd wedi’u cyhoeddi gan lywodraethau yn symud pethau o ryw ychydig tuag at gynnydd o 2.4°C. Ond rhaid i’r holl addewidion a wnaed gael eu gweithredu’n llawn i gadw’r cynnydd mewn tymheredd yn is na 2°C.

Judith Raikes

Un oedd yn dilyn y digwyddiadau gyda diddordeb oedd Judith Raikes. Mae Judith yn addoli yn Eglwys S. Mihangel yn Aberystwyth. Bu diddordeb ganddi yn yr amgylchedd a byd natur ers yn ifanc a dros y blynyddoedd daeth yn fwyfwy ymwybodol o’r argyfwng sy’n wynebu’r byd.

Meddai Judith, “Roeddwn i wedi bod yn edrych ymlaen at y gynhadledd ers amser achos roeddwn i’n gwybod am yr angen i weithredu ar frys i atal rhagor o newidiadau dinistriol sydd wedi’u gweld yn barod oherwydd newid hinsawdd. Heb weithredu bydd pethau’n gwaethygu’n ddirfawr.”

Esboniodd nad oedd gwylio beth oedd yn digwydd wedi bod yn hawdd bob amser: “Ar brydiau roedd fy nghalon yn drwm iawn wrth feddwl fod pethau ddim yn mynd fel dylen nhw. Roedd hi’n edrych bod gormod o rwystrau ar y ffordd i gymryd y camau ystyrlon hanfodol hynny a fyddai’n golygu gwahaniaeth.

“Wrth edrych ‘nôl fodd bynnag, dwi’n teimlo fod pethau pwysig wedi digwydd a bod pobol yn cydnabod bod dim amser i oedi. Dwi’n sylweddoli hefyd cymaint o her yw i’r holl wladwriaethau i gytuno ar gynllun gyda’i gilydd.

“Fel pobol gyffredin dyn ni’n ei chael hi’n anodd newid, a dwi’n meddwl bod yr arweinwyr yn ei chael hi’n fwy anodd – falle eu bod nhw’n rhy falch i adael i eraill ddweud wrthyn nhw beth i wneud. Yr unig ffordd yw iddyn nhw gael eu hargyhoeddi o’r angen drostynt eu hunain”.

Nododd Judith fod ymrywmiad o leia 23 o wledydd, gan gynnwys 5 o’r rhai mwyaf, i leihau yn raddol eu dibyniaeth ar y diwydiant glo yn arwyddocaol oherwydd mae gyda’r tanwydd ffosil mwyaf budr: “Roedd rhai pethau felly wedi codi fy nghalon, ond pethau eraill yn gwneud i fi feddwl ein bod yn symud lot yn rhy araf. Ond roedd hi’n wirioneddol dda gweld rhywbeth tebyg i fomentwm ymhlith arweinwyr i symud ‘mlaen a gweithredu.”