Hafan Pobl Dewi Hanes wedi'i rannu

Hanes wedi'i rannu

Crozier [Mari James]

Bagl esgob brin o’r 12fed ganrif yw un o’r eitemau yn arddangosfa gyntaf yr Amgueddfa Brydeinig ar ôl y cyfnod clo fel yr esbonia Mari James, Swyddog Datblygu’r Llyfrgell, ac a oruchwyliodd ei gosodiad yn ddiogel yn yr Amgueddfa Brydeinig

Mae’r arddangosfa Thomas Becket: murder and the making of a saint yn Llundain rhwng 20 Mai a 22 Awst 2021.

Crozier 17 .JPG

Bydd y fagl esgob o Eglwys Gadeiriol Tyddewi yn cynrychioli un o’r ychydig wrthrychau sydd wedi goroesi sy’n gyfoes â Thomas Becket ac yn cynrychioli statws Esgob yng nghyfnod Becket. Mae Lloyd de Beer, cyd-guradur yr arddangosfa, wedi ei galw’n “oroesiad rhyfeddol”. Claddwyd y fagl esgob am nifer o flynyddoedd yn y beddrodau canoloesol o dan y sgrin gerrig gerfiedig ar ben corff yr eglwys gadeiriol. Mae'n un o swp o faglau esgobion, cwpanau cymun, modrwyau a darnau arian a ddarganfuwyd yn 1865 yn ystod gwaith adfer gan y pensaer George Gilbert Scott i gynnal tŵr bregus yr eglwys gadeiriol.

Thomas Becket: murder and the making of a saint yw'r arddangosfa fawr gyntaf sy'n canolbwyntio ar fywyd, marwolaeth ac etifeddiaeth Thomas Becket. Gwnaeth ei lofruddiaeth greulon a chyhoeddus yn ystod gwasanaeth gosber yr hwyr yn Eglwys Gadeiriol Caergaint ym mis Rhagfyr 1170 ysigo’r canol oesoedd. Lladdwyd Becket gan farchogion y Brenin Harri II a oedd hefyd mewn anghydfod â'r Arglwydd Rhys o Ddeheubarth (Dyfed) ac a rwystrodd benodiad Gerallt Gymro yn Esgob Tyddewi. Mae’r arddangosfa’n olrhain taith Becket o’i eni yn Cheapside Llundain i ddod yn un o’r bobl fwyaf pwerus yn Lloegr yr oes Normanaidd, ac ymlaen hyd at yr etifeddiaeth gymysg ar ôl ei farwolaeth. Mae dros 100 o wrthrychau rhyfeddol wedi’u dwyn ynghyd am y tro cyntaf. Cafodd llawer ohonyn nhw eu smyglo dramor yn ystod y Diwygiad Protestannaidd pan orchmynnodd Harri VIII y dylid dinistrio cysegrfeydd a chreiriau seintiau.

Mae ein tîm yn yr eglwys gadeiriol wedi bod yn cyd-weithio gydag arbenigwyr rhyngwladol yn yr Amgueddfa Brydeinig, ac mewn mannau eraill, i olrhain tarddiad, dyluniad, cludo ac arddangos diogel y gwaith celf unigryw hwn. Mae'r fagl esgob wedi’i gwneud o gopr wedi’i oreuro ac mae ganddi fand arian gyda mewnosodiadau niello patrymog cain; mae ei phen yn ddyluniad hyfryd o ddeiliach ac aeron wedi’u goreuro.

Bydd y fagl esgob yn cael ei chludo’n ddiogel yn ôl i Dyddewi fis Medi, ar ôl i’r arddangosfa gau, a bydd yn cael ei harddangos yn gyhoeddus unwaith eto yn Nhrysorfa'r Eglwys Gadeiriol. Gellir olrhain taith y fagl esgob ar ein gwefan (www.stdavidscathedral.org.uk/discover/library), ein sianeli cyfryngau cymdeithasol, gan gynnwys Twitter @StDavCathLib, neu e-bost Library@StDavidsCathedral.org.uk.

Mae tocynnau ar gyfer yr arddangosfa ar werth yn www.britishmuseum.org/becket