Hafan Pobl Dewi Gweithgareddau Gwyrddion

Gweithgareddau Gwyrddion

Jim Flanagan sy’n disgrifio sut mae Bro Lliedi yn rhoi rhwydd hynt i natur

Bro Lliedi churchyard [wildflowers]

Ers blynyddoedd mae gan nifer o eglwysi rhyw batsyn bach lle dyn nhw ddim yn torri’r borfa. Efallai bod hynny am resymau amgylcheddol neu efallai achos ei bod hi jyst yn rhy anodd lladd y gwair yn y fa’ny ta beth. Am nifer o flynyddoedd mae’r mudiad Plantlife wedi hyrwyddo rhywbeth o’r enw No Mow May. Os na dych chi'n gwybod amdano mae’r cynllun yn ein annog i beidio gwneud dim byd i'r porfa am fis cyfan. Bwriad hyn yw gadael i flodau gwyllt (o bosib chwyn sy’n blodeuo hefyd) i ffynnu a bod yn ffynhonnell neithdar, neu nectar, ar gyfer pryfed fydd yn gwasgar paill ar adeg o’r flwyddyn pan mae blodau o’r fath yn brin.

Fe wnaethon ni benderfynu gwneud hyn gyda’n patsyn bach ni o dir. Mae ‘na chwe eglwys yn Ardal Gweinidogaeth Leol Bro Lliedi ac roedd darn o dir gan y cyfan ohonyn nhw’n fyddai’n addas ar gyfer hyn. Felly dyma adnabod nifer o ardaloedd ar dir yr eglwysi, a lle oedd hynny’n bosib gadael un neu ddau neu fwy i fod am y mis. Ceisiwyd dewis gwahanol fathau o ardaloedd yn y gwahanol eglwysi. Mannau oedd yn derbyn yr haul, allan o’r haul, mewn cysgod, wedi gordyfu’n barod, yn gorsog ac un ardal eithaf eang yn agos a wal fawr oedd yn dadfeilio. Hyd yn hyn does dim porfa wedi’i dorri o gwbl yn yr ardaloedd hyn a dyn ni’n gobeithio cadw at hyn trwy fisoedd Mehefin a Gorffennaf. Fe wnaeth rhai o’r eglwysi hefyd gymryd rhan yn y cynllun Eglwysi’n Cyfri Natur Erw Duw ac fe gofnodwyd nifer fawr o wahanol rywogaethau o blanhigion a blodau yn tyfu yno gan gynnwys rhai enghreifftiau prin. Mae eraill wedi gosod eitemau yn yr ardaloedd gwyllt hyn i fod yn noddfeydd ar gyfer pryfed a bywyd gwyllt arall.

Yr ydym hefyd wedi dechrau cydweithio gyda Bwyd Bendigedig Sir Gâr. Mae hwn yn grŵp sy’n hybu plannu planhigion y gallwch chi eu bwyta mewn mannau cyhoeddus. Ar y cyd dyn ni wedi plannu rhai coed cyrens a dyn ni’n chwilio am leoliadau eraill ar gyfer tyfu ffrwythau meddal, a gallai hynny gynnwys coed. Roedd hyn yn gychwyn da i broject dyn ni’n gobeithio bydd yn arwain at gydweithio pellach rhwng yr eglwysi a gwahanol grwpiau cymunedol. A hefyd yn dwyn ffrwyth yn llythrennol mewn ychydig flynyddoedd.

Doedd yr un o’r gweithgareddau hyn yn arbennig o lafurus ac wrth gwrs yn achos No Mow May roedd yn golygu gwneud dim ac eto i gyd cyrraedd ein targed. Byddwn yn bendant yn chwilio am brojectau eraill yn y dyfodol.

Llangorwen beehives 2

Yn y cyfamser, yn Llangorwen...

Dair mlynedd yn ôl, penderfynwyd yn Eglwys yr Holl Saint, Llangorwen, ger Aberystwyth, i beidio â thorri’r gwair o gwmpas y beddau hynafol, nad oedd neb yn ymweld â nhw’n aml, os byth. Canlyniad hyn yw bod llaweroedd o flodau gwyllt tymhorol, pryfed a bywyd gwyllt. Gosodwyd cychod gwenyn nawr yn erbyn y wal ogleddol, i ffwrdd o’r llwybrau a’r beddau mwy diweddar, sy’n dal i gael eu hymweld. Gobeithir bydd y gwenyn yn cynhyrchu cynhaeaf da o fêl , ac ar yr un pryd yn cyfrannu at natur.