Hafan Pobl Dewi Dringo allan o iselder

Dringo allan o iselder

Y mae diffyg dealltwriaeth yn cyfrannu at gyfnodau annioddefol o iselder, ysgrifenna Dafydd Jones, sy’n dod o hyd i adegau sy’n codi calon yng nghylch y byd natur

Mae dioddef iselder yn ein gadael i deimlo ei fod wedi ei barlysu. Yn fy achos i, doedd neb yn gallu clywed cri am help. Doedd neb eisiau clywed cri am help. Nid oedd diben gwneud unrhywbeth ymarferol i’m helpu i ymdopi. Treuliais lawer o amser yn y gwely, yn llefain yn ddi-stop, yn cuddio o dan y dillad, cuddio o’r byd creulon tu allan. Mae gweld rhywun wedi torri ei goes yn dweud wrth y byd bod rhywbeth o’i le a maen nhw’n derbyn cydymdeimlad. Ond, doedd dim cydymdeimlad i rhywun fel fi.

Rwy’n cofio fy nhrydedd don o iselder. Fel o’r blaen, roedd y corff yn teimlo’n drwm a mewn poen mawr, ac ynghyd â’r pryder yn y stumog, roedd bywyd unwaith yn rhagor yn annioddefol. Fel o’r blaen, roeddwn yn gorfod rhoi gwyneb dewr o flaen pawb gan fy mod yn gwybod na fyddai unrhyw gydymdeimlad, dim ond cam-drin meddyliol a bwlio erchyll. Roedd ymateb llawer yn gas a chreulon, ‘‘Ti ddim yn edrych yn sâl’, neu, ‘Shapa lan’, oedd y norm – dim un modfedd o gydymdeimlad. Roeddwn yn ysgwyd gan ofn, roeddwn yn teimlo euogrwydd mod i’n sâl. Dywedodd un person mod i wedi dod o hyd i esgus da i gael chwech mis bant o’r gwaith.

Swallows 1

Yr un peth oedd, ac sy’n dal i roi cysur a codi fy nghalon oedd byd natur. Roedd clywed yr adar yn canu yn y bore yn dweud bod gobaith i gael. Roedd gweld y wennol yn cyrraedd yn y Gwanwyn yn codi ysbryd yn syth. Ond anodd iawn oedd gweld y dail yn cwympo yn yr Hydref. Dyw byd natur ddim yn beirniadu, ateb nôl, bwlian, a does dim casineb yn perthyn iddo.

Mae dringo allan o iselder yn ymddangos bron yn amhosib oherwydd ein bod yn dal i lithro lawr y graig serth. Nid yw iselder, pryder, yn rhywbeth y gallwn ni chwarae ag ef a bydd yn gwella mewn wythnos. Mae’n beryglus, yn greulon ac mae’n rheoli bywyd person, ac mewn rhai achosion yn dod â bywyd i derfyn. Ond gellir ei guro trwy waith caled, a thrwy benderfyniad cadarn byddwn unwaith yn rhagor yn dringo y graig llithrig, yn cyrraedd y brig, ac yn gweiddi mewn llawenydd ’Rwyf wedi curo iselder’.